PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
Czwartek, 31 Styczeń 2013 00:00

Udział Klubu w obchodach 150 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego

W tym roku obchodzimy 150 rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego, które wywarło szczególny wpływ na losy kilku pokoleń naszego narodu.Członkowie naszego Klubu każdego roku zapalają znicze na cmentarzu komunalnym w Jaśle przy tablicy powstańców „Ku Wiecznej Pamięci i Chwale Bohaterom Powstania Styczniowego…..” oraz na grobach powstańców. I tak w dniu 23 stycznia br  kol W.Kużma i J.Brokowski zapalili znicze  przy tablicy powstańców oraz na grobach dwóch powstańców Izydora Bielickiego i Władysława Węgrzyńskiego.

 

W dniu 25 stycznia br  w trakcie spotkaniu opłatkowego z udziałem przedstawicieli WKU, Policji oraz LOK-u  była dyskutowana  tematyka powstania styczniowego oraz roli uczestników związanych z regionem jasielskim w tym powstaniu.Na naszych zebraniach ogólnych członków Klubu od początk jego istnienia były prezentowane referaty i pogadanki okolicznościowe dotyczące  powstania styczniowego w kolejne znaczące rocznice jego wybuchu.  Np. w 2003r mjr Władysław Kużma przedstawił naszym klubowiczom obszerny i ciekawy referat pt „140 rocznica wybuchu powstania styczniowego”

Stary cmentarz w Jaśle kryje prochy wielu walecznych i zasłużonych patriotów co potwierdzają inskrypcje na pomnikach i płytach nagrobkowych. Większość z nich  to uczestnicy zrywu niepodległościowego, którzy przybyli na Podkarpacie po upadku powstania z obawy przed represjami. Szczątki powstańców pochodzących z ziemi jasielskiej znalazły się na wielu cmentarzach nie tylko Królestwa Polskiego ale też Europy, a nawet Stanów Zjednoczonych i nigdy już nie powróciły w swoje rodzinne strony.

W Jaśle w 1863 r powołano Komitet Pomocy dla Powstania, który w stosunku do liczby mieszkańców 2600 miasta Jasła zaliczany był do jednych z  bardziej znaczących na Podkarpaciu. Zajmował się on przygotowaniem ochotników, gromadzeniem środków finansowych na broń i amunicje oraz środki opatrunkowe. Zorganizowanym ruchem pomocy dla powstańców kierował hrabia Franciszek Wiesiołowski.

W Powstaniu Styczniowym (wg książki Huberta Terleckiego pt „Udział Podkarpacia  w Powstaniu Styczniowym” –wydanej w 1996r )  uczestniczyło 282 powstańców związanych z Podkarpaciem, którzy pochodzili lub byli związani aż z 95 miejscowościami na Podkarpaciu. Prawdopodobnie liczba ochotników uczestniczących w powstaniu  z Podkarpacia była znacznie większa co mogą ujawnić najnowsze badania historyczne.

 I tak z  Jasła, Kołaczyc, Dębowca, Osieka, Nowego Żmigrodu, Skołyszyna zgłosiło się do powstania 76 ochotników w tym 19 z okolic Jasła.

Wśród powstańcy pochodzących lub związanych z Jasłem można wyróżnić takie postacie jak: Jan Biesiadecki  ur w Siekłówce z zawodu lekarz walczył pod Rybnicą i Jurkowicami w partii płk Dionizego Czachowskiego. Student medycyny Romuald Wilusz pochodzący z Sobniowa  walczył pod Miechowem w partii płk A.Kurowskiergo,w bitwie pod Jurkowicami został wzięty do niewoli i zesłany na Sybir. Jan Siwiński z Binarowej napisał pamiętnik „Katorżnik albo pamiętnik Sybiraka” wydany w  Krakowie- 1905r, gdzie  opisuje całą historię powstańców w tym bitwę pod Ratajami. Walerian Macudziński z Gorzyc walczył  w szeregach oddziału płk A.Kurowskiego . Z grona uczestników powstania styczniowego związanego z Jasłem na szczególną uwagę zasługuje płk Jan Stella-Sawicki. Był szefem sztabu generała Wysockiego w bitwie pod Radziwiłłowem,  mianowano go póżniej Naczelnym Wojskowym Galicji. Po ukończeniu studiów medycznych i  powrocie z emigracji  pełnił przez kilka lat funkcje inspektora szpitali galicyjskich. Rada Gminy Jasła uznało go za Honorowego Obywatela Jasła. Adolf  Szostkiewicz osiedlił się w Jaśle i pracował jako inspektor szkolny. Lekarz Jan Biesiadecki  walczył pod Rybnicą i Jurkowicami. Postacią tragiczną był Stanisław Sadowski, który dostał się do niewoli i został zesłany na Sybir  do Tomska, z którego wrócił z  chorobą  płuc i odmrożonymi nogami. Dwór właściciela Niegłowic Antoniego  Lisowieckiego był ważnym ośrodkiem ruchu niepodległościowego, a sam Lisowiecki czynnie walczył w powstaniu za co został skazany na więzienie. W powstaniu prawdopodobnie wzięło udział czterech mieszkańców Żmigrodu, którzy spoczywają na miejscowym cmentarzu.W Dębowcu funkcjonowała honorowa Gwardia Dębowiecka, z których w powstaniu wzięło udział kilkunastu ochotników. Z obwodu jasielskiego wywodzi się również zorganizowana jednostka jazdy kawalerii  z por Janem Jaworskim, która wzięła udział  w bitwie pod Komorowem.

Po zakończeniu nierównej walki i bezwzględnej rozprawie z przywódcami oraz uczestnikami powstania rozpoczęły się represje, które na długie lata zmieniły życie wielu pokoleń Polaków.

Po powstaniu styczniowym władze carskie zesłały na Syberie tysiące Polaków Dla nich Syberia była nie tylko katorgą ale z czasem stała się prawie drugą ojczyzną. Wśród 38 tysięcy powstańców styczniowych zesłanych na Syberię  znaleźli się późniejsi sławni badacze tej krainy, którzy wnieśli duży wkład w jej rozwój  tacy jak: Jan Czerski, Aleksander Czekanowski, Benedykt Dybowski, Wiktor Godlewski, Józef Kalinowski ( obecnie św. Rafał-patron Sybiraków).

Uczestnicy powstania aktywnie angażowali się w życie społeczne w II RP i byli otaczani dużym szacunkiem, a pamięć o bohaterach powstania była kultywowana.

 Prezydent RP Bronisław Komorowski na rozpoczęcie obchodów 150 rocznicy wybuchu powstania styczniowego  przypomniał, iż dwa razy w swojej długiej historii Polska traciła niepodległość i dwa razy tą niepodległość odzyskiwała tworząc  konspiracje powstańcze przez kilka pokoleń na skale niespotykaną w świecie.

Muzeum Regionalne w Jaśle zorganizowało Wystawę poświeconą  150 rocznicy Wybuchu Powstania Styczniowego czynną w okresie od stycznia do marca br  gdzie są prezentowane liczne pamiątki, materiały i dokumenty oraz bogata  kolekcja biżuterii  patriotycznych  z okresu powstania.

Opracował administrator strony

Bronisław Brach

 
 
O Klubie KŻR
 

Ilość użytkowników

Naszą witrynę przegląda teraz 232 gości 
Czy jesteś zainteresowana/y strzelectwem?